Gerçekten işe yarayan program kaldırma araçları

Birkaç ay önce Private Internet Access VPN aboneliği satın almıştım. Aboneliğim bitince bir başka firmaya geçtim ve eski VPN yazılımını da doğal olarak kaldırmak istedim. Tuhaf olansa, yazılımın uninstall seçeneğinin olmamasıydı. (Ayrıntıları burada anlatmıştım; Private Internet Access)

Bu durum yazıyı hazırlamama vesile oldu ama aslında tam bir istisna. Genellikle başımıza gelen şey, yazılımların uninstall araçlarının olmaması değil. Daha çok, uninstall araçlarının programı tam olarak kaldıramaması ve artık dosyalar bırakması sorun oluyor.

Kireç çaydanlıkta nasıl birikiyorsa, bu artıklar da Windows’ta öyle birikiyor ve bir süre sonra Windows için format zorunlu hale geliyor.

Windows’u yeniden kurmak ise tam bir dert. O nedenle Windows’un ömrünü uzatacak her araç kıymetli. Burada tavsiye edeceğim araçlar bu anlamda gerçekten işe yarıyor.

Windows’ta bulunan program ekle/kaldır neden yeterli değil?

Windows program ekle/kaldır bölümü aslında bir tür katalog. Programlar, uninstall araçlarını buraya kayıt ediyor ve biz de bu arayüzden tüm dosya kaldırma işlemlerini yürütüyoruz.

Windows uninstall sürecine dahil olmuyor, işlemi yazılımın kendine bırakıyor. Sorunun kaynağı belki de bu. Bazı geliştiriciler, kurulum ve program için gösterdikleri özeni uninstall bölümü için göstermediğinden çok fazla artık dosya sistemde kalmakta. Bunun sonucunda amiyane tabirle sistem şişiyor.

Daha iyi bir katalog yönetimi ve PostScan

Bu zaafiyeti önlemek için önerilen ilk çözüm, uninstall sonrası PostScan denilen tarama ile sistemi tarayıp artık dosyaları silmek.

Bu şekilde çalışan iki popüler yazılım Iobit Uninstaller (portable versiyonu) ve Geek Uninstaller.

Iobit daha fonksiyon zengini bir yazılım. (Aynı anda birden fazla programı kaldırma, Windows 8/8.1 uygulamalarını kaldırma, Windows program ekle/kaldır ekranına entegrasyon vb.) Geek Uninstaller ise kurulumsuz çalışan ve sade bir program arayanlar için.

Bu tarzda çalışan alternatif pekçok program var. Eğer iki yazılımdan da hoşlanmazsanız Softpedia ve Majorgeeks sitelerinden alternatif çözümlere bakabilirsiniz. Buralarda ücretli alternatifleri de bulabilirsiniz ancak performans olarak daha iyi sonuçlar elde etmeniz zor.

Bu yazılımlar program ekle/kaldır ile aynı şekilde kullanılıyor. Sistemde kurulu programları Windows’tan alıp size gösteriyor ve kaldırma işleminden sonra programın adını kullanarak registry ve dosya sistemini arıyor. Bulunan artık dosyalar temizleniyor.

Elde edilen sonuç Windows’un naturel çözümünden daha başarılı. Biraz daha iyi bir arayüz, toplu uninstall gibi ek özellikler yazılımları daha kullanılabilir kılıyor. Ancak bu yazılımların kabiliyetleri oldukça sınırlı ve PIA gibi uninstall aracı sunmayan yazılımlarda işe yaramıyor. Bu tür durumlar için metodu değiştirmek ve daha radikal bir yaklaşım gerekiyor;

Sistem görüntüsü alarak %100 kaldırma başarımı

Bir program sisteme kurulduğunda, sistemde bazı dosyalar ve registry kayıtları oluşturur. Eğer kurulumdan önceki tüm dosyaları ve registry kayıtlarını, kurulumdan sonraki kayıtlarla karşılaştırırsak değişiklikleri bulabiliriz. Yapılan değişiklikleri programı kaldırılırken silebiliriz.

İşte bu mantıkla çalışan bazı programlar, program kaldırılırken -kurulumun yarattığı- tüm değişiklikleri geri alabiliyor. Böylece neredeyse %100 başarı ile programları tamamen sistemden kaldırmak mümkün oluyor.

(Neredeyse dedim çünkü programların yarattığı kayıtlar sadece kurulum esnasında yaratılanla sınırlı değil. Çalışırken de yeni kayıtlar/dosyalar üretilecektir)

Yöntemi kullanan programlar şöyle;

Listedeki en başarılı yazılımı Total Uninstall olarak görüyorum. Bu yazılımla, kaldırılan programları tekrar geri yüklemek mümkün. Ayrıca programları bir başka bilgisayara taşıma olanağı da sunuyor.

Soft Organizer ise Total Uninstall’e iyi bir alternatif fakat az önce saydığım kabiliyetler onda yok. (Yazılım nispeten daha yeni, Soft Organizer 2011 yılından beri var. Total Uninstall ise 2005 yılında duyurulmuştu.)

Advanced Uninstaller Pro, çok yavaş ve kurulumu esnasında reklam yazılımları kurmaya çalışıyor. (Adware) Dikkat etmezseniz, bu yazılımları da sisteminize yükleyebilirsiniz.

Smart Uninstaller dışında tüm yazılımlar PIA yazılımını başarıyla kaldırdı. Smart Uninstaller ise birçok klasörü monitör dışı tuttuğundan başarı sağlayamadı. (İsterseniz müdahale edip monitör dışı tutulan klasörleri takip altına alabilirsiniz)

Bu yöntemi kullanan programlar, standart Windows çözümünden farklı çalışmakta. Kurulum esnasında yazılımları sistem görüntüsü alarak takip ettirmeniz gerek. Yoksa, faydası bir önce anlattığım yazılımlardan farklı olmayacaktır.

000027-02-01

01/12

Kurulum dosyasına sağ tıklıyoruz ve "Install with tracing in Soft Organizer" komutunu seçiyoruz.

000027-02-02

02/12

Soft Organizer, kurulumdan önce sistem görüntüsünü oluşturuyor. Burada yapılan işlem için dosya ve registry kayıtlarının fotoğrafını çekmek diyebiliriz.

000027-02-03

03/12

Soft Organizer, görüntüyü oluşturduktan sonra kurulum dosyasını çalıştırıyor. Bu aşamada siz herzamanki gibi kurulumu yapıyorsunuz.

(Dos ekranı sizi şaşırtmasın, PIA kendini bu şekilde kuruyor.)

000027-02-04

04/12

Kurulum tamamlandıktan sonra "Forward" butonuna tıklıyoruz.

000027-02-05

05/12

Yazılım sistemin yeni bir görüntüsünü oluşturuyor. Ardından bu iki görüntüyü karşılaştırıp değişiklikleri analiz ediyor.

000027-02-06

06/12

İşlem tamamlandığında "Finish" butonu ile kurulumu tamamlamış oluyoruz.

(Artık kurulum dosyasının sistemde yaptığı değişiklikler kayıt altına alındı, geri almak mümkün olabilecek.)

000027-02-07

07/12

Takip ettiğimiz programı kaldırmak için, arayüzden programı seçip "Uninstall Application" butonuna tıklıyoruz.

000027-02-08

08/12

Full uninstall sihirbazı açılıyor. Sihirbaz önce yazılımın standart uninstall aracı ile programı kaldırıyor.

000027-02-09

09/12

Yazılım normal yöntemle kaldırıldıktan sonra, derin tarama için "Search" butonuna basıyoruz.

000027-02-10

10/12

Yazılım, artık dosyaları buluyor. "Uninstall" butonuna tıklıyoruz.

000027-02-11

11/12

Tüm artık dosyalar sistemden kaldırılıyor. "Finish" butonu ile pencereyi kapatıyoruz.

000027-02-12

12/12

Yapılan değişiklikler nedeniyle, sistemde bir sorun olursa, sildiğiniz dosya ve registry değerleri geri yüklenmek üzere burada saklanıyor.

En iyi yöntem

Sistem görüntülerini kullanarak programları kaldırmak oldukça başarılı ama bazı ciddi dezavantajlara da sahip. Tüm sistemdeki değişiklikleri takip etmek biraz fazla sorun çıkarıyor;

  1. Ön tarama ve son tarama için ilave zaman harcamak gerekiyor.
    (Örneğin Advanced Uninstaller Pro’da bu zaman o kadar fazla ki, sistem şişsin varsın format atmak çok daha hızlı olacak diyorsunuz. Ama diğer programlar oldukça hızlı.)
  2. Ön tarama ve son tarama arasında bilgisayarınızdaki tüm programları kapatmanız ve bilgisayarınızda herhangi bir işlem yapmamanız gerekiyor.
    (Eğer bu öneriyi dinlemezseniz, o esnada bilgisayarınızda yapılan tüm diğer değişiklikler, kurulum dosyasının yaptığı değişiklikler olarak algılanacağından, uninstall esnasında diğer verileri de kaybedebilirsiniz.)
    (İşin kötü tarafı tüm programları kapatsanız dahi, canlı sistem çalıştığından halen disk ve registry hareketleri olacaktır, risk hiçbir zaman sıfırlanmaz)
    Buna karşı firmalar bazı klasör ve registry bölümlerini tarama dışı bırakıyor. Ancak bu liste büyüdükçe, sistemde kalabilecek artık dosya miktarı da artıyor.
    (Örneğin Smart Uninstaller’de bu liste o kadar büyük ki PIA yazılımını kaldıramadı)

Bazı firmalar bu sorunları bertaraf edebilecek daha iyi bir çözüm geliştirmiş. Sistemi komple taramak yerine gerçek zamanlı olarak kurulum dosyasını takip ediyor ve yaptığı değişiklikleri kaydediyor. Bu şekilde tüm dezavantajlar ortadan kalkıyor. (Daha fazla bilgi)

Bu yöntemi kullanan programlar;

Bu programların başarısını ölçmek için PIA yazılımı ile test ettiğimde, Ashampoo UnInstaller dışında başarısız olan yazılıma rastlamadım.

Ashampoo UnInstaller v5.04.00, PIA kurulumunu takip etmede başarısız oldu ve Uninstall esnasında çoğu dosyayı artık olarak sistemde bıraktı. (Bunun nedeni kurulum dosyasının yarattığı alt prosesleri takip etmemesi olabilir. Gelecek versiyonlarda bu sorun giderilebilir ama şimdilik alternatiflere yönelmek daha mantıklı.)

Diğer üç yazılım ise başarıyla işlerini yaptı.

Burada Mirekusoft’un biraz ayrı bir yeri var. Bu yazılım, kurulum dosyalarını tam otomatik takip ediyor ve sizin hiçbirşey yapmanıza gerek kalmıyor. Diğer yazılımlarda kurulum izleyici ile yükleme yapmayı unutmak mümkünken, Mirekusoft ile bu sorun değil.

Yazılımı bu nedenle kolayca favori olarak ilan edebilirdim. Fakat yazılımın monitör servisi ile Windows 8.1×64 makinede sorunlar yaşadım. Monitör servisi durdu ve bazı yazılımların takip loglarında hatalı kayıtlar gördüm. (v2.0.300.0)

Bu programlar arasından Mirekusoft’u seçmezseniz, programları kurarken, Sağ tuş ile “kurulumu izle” komutu vermeniz gerekiyor. Uninstall Tool ile bu işlemi anlatayım;

000027-03-01

01/08

Kurulum dosyasına sağ tıklıyoruz ve "Kurulum İzleyici..." komutunu seçiyoruz.

000027-03-02

02/08

Kurulum dosyası çalışıyor. Biz her zamanki gibi kurulumu yapıyoruz. Bu esnada Uninstall Tool kurulumun yarattığı sistem değişikliklerini takip ediyor.

(Dos ekranı sizi şaşırtmasın, PIA kendini bu şekilde kuruyor.)

000027-03-03

03/08

Kurulum tamamlandığında sistem değişiklikleri raporlanıyor. "Kaydet" butonu ile değişiklikleri kayıt altına alıyoruz.

(Kurulum tamamlanır ama bu ekranı görmezseniz, görev çubuğundaki ikona sağ tıklayıp "Dur" komutu verebilirsiniz. Bunun sebebi büyük ihtimalle kurulum bitiminde kurduğunuz programın otomatik olarak çalıştırılmasıdır. Bu programı kapatmanız halinde, fotoğraftaki ekran otomatik olarak karşınıza gelecektir. )

000027-03-04

04/08

Program kurulumu böylece tamamlanıyor.

000027-03-05

05/08

Kurduğumuz yazılımı kaldırmak için Uninstall Tool arayüzünden programı seçip "Kaldır" linkine tıklıyoruz.

000027-03-06

06/08

Program normal şekilde kaldırılıyor.

000027-03-07

07/08

Ardından kurulumda kayıt altına aldığımız değişiklikler taranarak, artık bırakılmış dosya ve registry kayıtları bulunuyor.

Bitir butonu ile bu kayıtları kaldırıyoruz.

000027-03-08

08/08

Böylece program tamamen sistemden kaldırılmış oluyor.

Sonuç!… Hangi Programı kullanmalı?

Bu işe para ayıracakmısınız bilmiyorum. Eğer ücretsiz bir yazılım arıyorsanız, ilk yöntem (Iobit Uninstaller ve Geek Uninstaller) sizin için tek çözüm.

Sistem görüntüsü başlığında anlattığım yöntemi (ve bu yöntemi kullanan programları) tavsiye etmiyorum. Riski yüksek olan bu yöntemin yerine daha iyi bir çözümü “en iyi yöntem” başlığında paylaşmıştım.

Ben toplu kaldırma seçeneğinden dolayı uzun süre Iobit Uninstaller kullandım. Ardından daha güçlü bir araç olan Uninstall Tool’a terfi yaptım.

Size de -eğer profesyonel ve gerçekten işe yarayan bir çözüm arıyorsanız- Mirekusoft Install Monitor, Uninstall Tool ve Revo Uninstaller Pro yazılımlarını değerlendirmenizi öneririm. (Uninstall Tool gerek arayüz gerekse kullanım olarak benim tercihim)

One Response

  1. Cem ÜNAL May 29, 2015

Leave a Reply