İstenmeyen tarayıcı eklentileri ve araç çubukları nasıl kaldırılır?

Günümüzün en büyük dijital parazitlerinden biri tarayıcımıza yapışan araç çubukları. Avast geçtiğimiz ay son iki yılda 40 milyon farklı toolbar türevinin keşfedildiğini ve %95’inin istenmeyen türde olduğunu açıklamıştı. İşin ilginç yanı bu sayıyı arttıranlardan birinin de bizzat Avast olmasıydı. Zira firma, 2014 içinde, güvenlik yazılımı ile birlikte kullanıcıları takip eden araç çubuğu (toolbar) yüklemesinden dolayı oldukça eleştirildi.

Gerek araç çubukları gerekse sık sık uyarı yada reklam gösteren eklentiler, geçtiğimiz yılın en popüler sorunlarından biri oldu. Bu yılda öyle devam edecek gibi görünüyor. Bu nedenle araç çubukları başta olmak üzere, çeşitli tarayıcı parazitlerinden nasıl kurtulabileceğinizi tek bir yazıda etraflıca anlatayım istedim. Eğer başınızda benzer bir problem varsa, adım adım uygulayabileceğiniz rehberin %99 yardımcı olacağına eminim.

  • Sık sık reklam pencereleri (popup) açılır.
  • Sıkça kupon, indirim uyarısı çıkar.
  • Arama sonuçlarında sürekli aynı ürünlere ait reklamlar görünür.
  • Tarayıcı yavaşlar.
  • Web sayfaları yönlendirilir.
  • Tarayıcının giriş sayfası, arama motoru kendi kendine değişir.
  • Tarayıcıya araç çubuğu (toolbar) eklenir. Kalkmaz, gri görünür.
  • Tarayıcıda sizin eklemediğiniz eklentiler belirir.
  • Toolbars
    Araç çubukları
  • Browser Hijackers
    Tarayıcının ana sayfasını, arama motorunu ve diğer ayarlarını değiştiren, sizin tekrar değiştirmenizi engelleyen yazılımlar
  • Adware
    Tarayıcınızda veya Windows’ta reklam, ilan, kupon, kampanya, popup, uyarı gösteren yazılımlar
  • Spyware
    internet üzerindeki davranışlarınızı takip etmek üzere programlanmış, tarayıcınıza eklenen örnekleri de görülen zararlı yazılımlar. Birçok araç çubuğu bu kapsamdadır.

Son dönemde birçok ücretsiz (hatta ücretli) yazılım, kendini finanse edebilmek için 3.parti firmalarla sponsorluk anlaşmaları yaptı. Bu yazılımları bilgisayarınıza kurmak istediğinizde, kurulum esnasında çaktırmadan sponsor yazılımlar da kuruluyor. Sonuç bilgisayarınızda birden bire beliren araç çubukları, sahte uyarı gösteren registry temizleyiciler vb. oluyor. Bu tür yazılımlara Muhtemelen İstenmeyen Yazılımlar (PUP) deniyor. Bilgisayarınıza PUP kuran yazılımlar ise Ad-supported/Bundleware olarak isimlendiriliyor. Ayrıntılı bilgiye buradan ulaşabilirsiniz: Muhtemelen istenmeyen yazılımlar ve korunma yolları

İstenmeyen araç çubukları (toolbar) ve eklentiler nasıl kaldırılır, artıkları nasıl temizlenir?
Arama motoru ve tarayıcı giriş sayfası orjinal hale nasıl geri getirilir?

1. Belki garip gelecek ama, eğer bilgisayarınızda daha önce hiç görmediğiniz bir araç çubuğu birden bire beliriverdiyse, önce Program Ekle/Kaldır bölümüne bakmalısınız. Çoğu tarayıcı çubuğu Ad-supported programların kurulumu esnasında gizlice kurulur ama kendilerini program ekle/kaldır bölümüne ekler. Sebep, kendini buraya eklemeyen yazılımların MalwareBytes gibi güvenlik firmaları tarafından “muhtemelen istenmeyen yazılım” olarak kabul edilmesi ve kara listeye alınmasıdır. Bu listeye girmeyi göze almayan birçok araç çubuğu bu nedenle kendini basitçe kaldırılabilir şekilde yapılandırır.

Bundan dolayı öncelikle yapmanız gereken toolbar için de standart uninstall prosedürünü uygulamak ve araç çubuğunu normal yoldan kaldırmaktır.

000086-02-01

Klavyenizden Windows ve R tuşlarına eşzamanlı olarak basın. Karşınıza gelen çalıştır ekranına "appwiz.cpl" yazarak tamam butonuna tıklayın.

000086-02-02-windows-program-kaldir-veya-degistir

Program Ekle/Kaldır penceresi açıldığında, sisteminizde istenmeyen türde olabilecek, tanımadığınız, kullanmadığınız, bizzat yüklemediğiniz yazılımları kaldırın.

2. Eğer program ekle/kaldır bölümünde araç çubuğuna ilişkin bir kayıt bulamadıysanız, muhtemelen araç çubuğu direkt tarayıcıya yüklenmiştir. (Mozilla Eklentiler/Google Uzantılar sayfasından nasıl yüklüyorsanız öyle). Aslında bu araç çubuklarını kaldırmak daha kolaydır. Sadece tarayıcınızdan eklentileri kaldırmanız ve eğer değiştiyse tarayıcınızın ana sayfasını/arama sayfasını eski haline döndürmeniz yeterli olur. Popüler tarayıcılarda bu işlemlerin nasıl yapıldığını aşağıdan öğrenebilirsiniz.

Eğer sisteminizde yüklü eklentiler bu şekilde kolayca silinmiyorsa, (yada kaldırdığınız halde geri geliyorsa) tarayıcınızı önce yedekleyip sonra da sıfırlayabilirsiniz.

3. Bazı durumlarda ilk iki çözüm işe yaramadığında, AdwCleaner ve Junkware Removal Tool gibi bazı özel araçları kullanmanız gerekir. Bunun sebebi, muhtemelen tarayıcının kolayca erişemeyeceğiniz ayarlarının (mesela Firefox’da user.js dosyası kullanılarak) değiştirilmiş olmasından dolayı yaptığınız değişikliklerin geri gelmesi yada Windows’ta çalışan yazılımın kendini gizlemesi ve bir uninstall prosedürünün olmaması olabilir. Bahsettiğimiz iki yazılım da, bilinen birçok araç çubuğu, adware, reklam yazılımı türüne karşı etkilidir.

AdwCleaner ve Junkware Removal Tool her zaman araç çubuklarını tamamen kaldırmaz ama sizin kolayca kaldırmanıza imkan verecek şekilde bloke eden yazılımları kaldırabilir. Bu nedenle kullandıktan sonra 2 numaralı maddeyi tekrar uygulamanız gerekebilir.

  • Ask Toolbar
  • Babylon
  • Browser Manager
  • Claro / iSearch
  • Conduit
  • Coupon Printer for Windows
  • Crossrider
  • Facemoods / Funmoods
  • iLivid
  • IncrediBar
  • MyWebSearch
  • Searchqu
  • Web Assistant

Eğer bu yazılımlara rağmen halen sorun düzelmediyse, yapmanız gereken şey işi güvenlik yazılımlarına devretmektir. (Tavsiye: Emsisoft Emergency Kit ve MalwareBytes hem ücretsiz hem de PUP türevlerine karşı oldukça etkilidir. Muhtemelen iki yazılımdan biri sorununuzu çözecektir.)

Toolbar kaldırma yazılımları

Küçük bir son not vereyim. İstenmeyen araç çubukları, büyük bir problem haline gelmeye başlayınca, temizleme/kaldırma/silme yapabilen yeni 3.parti yazılımlar çıkmaya başladı. Bunların en bilindik olanları, Auslogics Browser Care, Avast Browser Cleanup, Toolbar Cleaner, Anvi Slim Toolbar ve AntiToolbar...

Bu yazılımların yaptıkları şey, aslında bizim 2 numaralı maddede manuel olarak yaptığımızdan farklı değil. Fakat konuya değinmemiş olmamak için yazılımların nasıl çalıştığını ve ne kadar işe yaradığını göstermek üzere küçük bir test hazırladım. Mozilla Firefox’u birçok farklı toolbar ile deyim yerindeyse kullanılmaz hale getirdim. Ardından 5 yazılımla temizlemeye çalıştım. Yazılımların kullanımını test sonuçlarıyla birlikte ikinci sayfada paylaştım.

6 farklı Toolbar yüklenmiş, tarayıcı giriş sayfası ve arama motoru değiştirilmiş Mozilla Firefox.

6 farklı Toolbar yüklenmiş, tarayıcı giriş sayfası ve arama motoru istila edilmiş Mozilla Firefox.

Açıkçası ben çıkan sonuçlardan pek de memnun kalmadım. Çünkü programlarla bizim elle yaptığımız temizlikten daha iyi netice almadım. Bu nedenle manuel yöntemi tavsiye ediyorum. Ama kullanmak isteyenler için 5 yazılımı da ikinci sayfada anlatıyorum.

Leave a Reply