Portable (kurulumsuz) programlar hakkında herşey!

Herhangi bir kuruluma ihtiyaç duymadan çalışabilen yazılımlara, “Portable/Taşınabilir” programlar diyoruz. Bu programları, USB diskimizle yanımızda taşıyıp, her bilgisayarda hemen kullanabiliyoruz.

Portable programlar, taşınabilir olmasının yanında başka avantajlara da sahip. Bu programlar, genellikle kısıtlı kullanıcı yetkileriyle kullandığımız iş bilgisayarlarında çok işimize yarıyor. Kısıtlı kullanıcı haklarıyla yazılım kurulumu yapamadığımızdan, yazılımların portable versiyonları günü kurtarmamızı sağlayabiliyor.

Öte yandan malesef her yazılım geliştirici yazılımları için portable sürüm üretmiyor. Bu durumda bu işi yapmak bazen bize düşüyor! Nasıl? “Application Virtualization/Uygulama Sanallaştırma” denilen bir teknolojiyi bize sunan yazılımlar yardımıyla.

Bu yazımda, çok kısaca “Application Virtualization/Uygulama Sanallaştırma” teknolojisinden bahsedip, ardından bu teknolojiyi kullanan Cameyo ve ThinApp isimli iki yazılım ile portable yazılım nasıl hazırlanır onu paylaşıyorum.

Her iki yazılım da adım adım sihirbazlar yardımıyla işlemleri yapmanıza yardımcı oluyor ve kullanmak için hiçbir vasıf gerekmiyor. Bu iş gerçekten çok kolay!

Bir genel kültür bilgisi olarak; “Application Virtualization” nedir? nasıl çalışır?

Yazılım kurulumlarını hatırlayalım. Sıradan bir kurulumda genellikle “Program Files” klasöründe birçok dosya oluşturulur. Sistemimizde bazı registry kayıtları yaratır/değiştirilir.

“Application Virtualization” teknolojisini kullanan ThinApp gibi yazılımlar, kurulum dosyasının sistemde yarattığı bütün dosya/registry vb değişiklikleri tespit eder ve tüm bu kaynakları paketleyerek tek bir exe olarak kullanıcıya sunar.

000008-01-02Bize sunulan dosyayı çalıştırdığımızda, paketlediğimiz yazılım kendine ait bir tür sandbox/sanal kafes içerisinde çalıştırılır.

Yazılım çalışırken, bu sanal kafesteki kaynaklara erişir. Bu kaynakları değiştirebilir, yenilerini oluşturabilir. Ama bu kafesin dışına çıkamaz.

Bütün sanal işlemler, hatırlanmak için belirlediğiniz bir klasörde kaydedilir ve bu klasör dışında sistemde hiçbir artık oluşmaz. Dilerseniz bu klasör yazılım kapandığında otomatik silinebilir.

İstenirse yazılımın sanal kafesin dışına, yani fiziksel sistemimize müdahale yetkisi verilebilir. Bu müdahalenin boyutu ise paket hazırlanırken verilen yetkilere bağlıdır.

000008-01-03

App-Virtualization teknolojisi hem son kullanıcı hemde şirketlerin bilişim departmanları için pekçok avantaja ve kullanım olanaklarına sahip. Sadece USB için portable yazılım oluşturmaktan ibaret bir teknoloji değil. Fakat yazımızda bu konunun teknik tarafına ve faydalarına daha fazla değinmeyeceğim. Sadece son kullanıcı için pratik bir uygulamasını göstereceğim.

Bu uygulamadan önce aşağıdaki video ile bu tür yazılımların avantajlarına dair kısa bir tanıtımına göz atalım ve ardından Cameyo ile ilk portable yazılımını oluşturalım.

Cameyo ile portable program nasıl oluşturulur?

Cameyo, ev kullanıcıları için ücretsiz bir seçenek sunan App-Virtualization yazılımı. Şanslıyız çünkü benzer yazılımların tamamı yüksek ücretlere sahip ve genellikle büyük firmalara yada yazılım geliştiricilere yönelik gelişmiş çözümler sunuyorlar.

Cameyo’da kurumsal kullanıcılara yönelik çeşitli alternatiflere sahip ama ücretsiz versiyonu bizim için oldukça yeterli.

Bu örnekte, “Cameyo v2.6.1209” ile “EOS Digital Solution Disk Software v29.0a” yazılımını adım adım kurulumsuz kullanılabilir hale getireceğiz. Bunun için sistemimize Cameyo yazılımını indirelim ve devam edelim;

000008-02-01

01/15

Cameyo programını çalıştıralım. "Capture an installation" seçeneğini seçelim ve "OK" butonuna tıklayalım.

000008-02-02

02/15

Cameyo sistemin bir görüntüsünü oluşturacak. Bu görüntü devam eden adımlarda bir baseline/referans noktası olarak kullanılacak.

000008-02-03

03/15

İşlem tamamlandığında, yazılımı kurmaya hazırız.

Bu adımda portable olarak kullanmak istediğimiz yazılımı sistemimize kuralım ve gerekiyorsa çalıştırıp istediğimiz ayarlarını yapalım. İşimizi tamamladığımızda yazılımı kapatıp "Install done" butonuna tıklayalım.

Yazılımlar kurulma aşamasında bazen sistemi baştan başlatmak isteyebilir. Bu Cameyo için sorun değil, sistemi baştan başlattığımızda adımlara devam edebileceğiz.

000008-02-04

04/15

"Install done" butonuna basmamızın ardından, Cameyo sistemin yeni bir görüntüsünü oluşturacak. Baseline görüntüsü ve bu görüntü karşılaştırılarak kurulumun sistemde yaptığı değişiklikler otomatik olarak tespit edilecek.

000008-02-05

05/15

Kısa bir bekleyişin ardından, ekranımıza "Success" ekranı görünecek. Portable yazılımımız hazırlandı bile! İşte bu kadar kolay!

"OK" butonuna basalım ve bu ekranı kapatalım.

000008-02-06

06/15

Oluşturulmuş portable paketimiz, "Belgeler->Cameyo apps" klasöründe. Bu exe dosyasını alıp hemen kullanabiliriz. Fakat programın çalışmasını garanti altına almak için, bazı küçük değişiklikler yapmamız gerekebilir.

Şimdi bu değişiklikleri nasıl yapabileceğimize bir bakalım...

000008-02-07

07/15

Paketimizde değişiklikler yapmak için Cameyo programını tekrar çalıştıralım. Bu sefer "Edit a package" seçeneğini seçip "OK" butonuna tıklayalım.

000008-02-08

08/15

Paket editörü açılacak. Bu ekranda "Open existing virtual app" linkine tıklayalım. Ardından açılan pencerede, "Belgeler->Cameyo apps" klasöründeki paketimizi seçelim.

000008-02-09

09/15

Paket editörü paketi açacak ve konfigürasyonu değiştirmemize olanak sağlayacak.

Burada 4 sekmede ayarlar yapabildiğimizi görüyoruz. İlk sekmede genel ayarlar var. Şimdi bu ayarların önemlilerini kısaca açıklayalım.

"Isolation mode", paketin fiziksel sistemde müdahale edebileceği alanları atadığımız bölüm. "Isolated", paketi tamemen sanal olarak çalıştırır ve sistemde hiçbir alana müdahale izni vermez. "Data mode", belgeler klasörüne masa üstüne ve network sürücülerine müdahale izni verir. "Full access" ise pakete sistemdeki her alana müdahale yetkisi verir.

Burada yazılımın türüne göre bir yetki düzeyi belirlemelisiniz. Bir hesap makinası yazılımı için isolated modunu kullanabilirsiniz. Bir registry temizleyen program için ise "Full access" izni vermelisiniz ki paket registry'ye müdahale edebilsin. Eğer ne yaptığınızdan emin değilseniz, "Full access" yetkisini vermeniz yerinde olabilir.

Data storage, paketi kullanırken oluşturulacak geçici dosyaların nerede saklanacağını belirlediğimiz bölüm. "Under the executable directory" benim genel tercihim ve çoğu zaman en iyi seçenek.

Paket, eğer müdahale izni olmadığı bir alana dosya kaydetmeye çalışırsa, o dosyalar da bu belirlediğimiz klasörün içine kaydedilecek. Dolayısıyla, eğer ulaşmak isterseniz bu klasörden ulaşabilirsiniz.

000008-02-10

10/15

Yazılım tarafından kurulum esnasında oluşturulan dosyaların sanal yansıması. Bu ekranda bu dosya ve klasörleri düzenlemek mümkün. İsterseniz yeni dosya/klasör de ekleyebilirsiniz. Genellikle bu bölüme müdahaleye ihtiyaç olmamaktadır.

000008-02-11

11/15

Yazılım tarafından kurulum esnasında oluşturulan registry girişlerinin sanal yansıması. Bu ekranda bu kayıtları düzenlemek mümkün. İsterseniz yeni kayıt ekleyebilirsiniz. Genellikle bu bölüme müdahaleye ihtiyaç olmamaktadır.

000008-02-12

12/15

Gelişmiş seçenekler sekmesinde, entegrasyon düzeyini, program kapanışında oluşan artık dosyaların ne yapılacağını hariç tutulacak alt prosesleri seçebiliyoruz. Çoğu zaman varsayılan ayarları değiştirmeye gerek yoktur.

Bütün bu ayarların detaylı anlatımını Cameyo yardım belgesinde bulabilirsiniz.

000008-02-13

13/15

Yaptığımız ayarların ardından paketimizi "Save as" diyerek kaydedelim.

000008-02-14

14/15

"Package saved" uyarısına "Tamam" diyelim ve paket editörünü kapatalım.

000008-02-15

15/15

Yeni oluşturduğumuz paket dosyası karşımızda. Şimdi sıra paketi test etmekte. Bir başka makinada paketi çalıştıralım ve herşeyin yolunda olduğunu doğrulayalım.

"EOS Digital Solution Disk Software v29.0a" için benim hazırladığım paket, sorunsuz çalıştı. Umarım siz de sorun yaşamazsınız.

Cameyo hakkında daha detaylı bilgi için “Product datasheet” dokümanını okuyabilir, “User guide” dokümanından detaylı kullanım talimatlarını öğrenebilirsiniz.

ThinApp ile portable yazılım nasıl oluşturulur?

ThinApp, sanallaştırma teknolojilerinde lider bir isim olan Vmware tarafından kullanıcılara sunulan bir ürün. Ürünün ilk yaratıcısı Jitit Inc., ilk ismi ise Thinstall.

Ürün yarattığı başarının ardından 2008 yılında VMware tarafından satın alındı. O zamandan beridir de VMware himayesinde geliştirilmeye devam ediliyor.

VMware ThinApp v5.0.1” ile yapacağımız bu örnekte, ilk örneğimizden daha komplike bir yazılım olan “SyncBackPro v6.5.30” senkronizasyon yazılımını kurulumsuz kullanılabilir hale getiriyoruz.

000008-03-01

01/19

ThinApp yazılımını çalıştıralım. Karşımızda kurulum sihirbazı görünümüne benzer bir ekran çıkıyor. Ekranda hangi adımları gerçekleştireceğimiz anlatılıyor.

Tüm süreçte, ThinApp bu ekranlarla bize yardım edecek. Gerçekten çok kullanıcı dostu bir arayüz.

"Next" butonuna basalım ve işlemlerimize başlayalım.

000008-03-02

02/19

Karşımıza "PreScan/Ön tarama" ekranı geliyor. ThinApp dosya sistemimizi ve registry kayıtlarını tarayacak ve bir referans noktası oluşturacak.

ThinApp, bunu yaparken bize yeni kurulmuş bir windows sistemi, tercihen bir sanal makina kullanmamızı öneriyor. Bu Cameyo, ThinApp, Spoon Studio gibi tüm Application Virtualization yazılımları için dikkate alınması gereken bir öneri.

"Prescan" butonuna basalım.

000008-03-03

03/19

Ön tarama yapılıyor. Bu esnada bir süre beklememiz gerekiyor.

000008-03-04

04/19

Ön tarama tamamlandığında, sihirbaz bizi yazılımı kurmamız için bilgilendiriyor. Bu ekranı gördüğümüzde yazılımı kuralım, gerekiyorsa çalıştırıp konfigürasyonunu yapalım ve "Postscan" butonuna basalım.

Yazılımı kurarken uzun bir kurulum yolu yerine daha kısa bir yol kullanmamız bir ThinApp tavsiyesi; C:Program Files (x86)2BrightSparksSyncBackPro => C:SyncBackPro

000008-03-05

05/19

"Setup Capture" ekranı bizi kurulumu tamamladığımıza emin olmamız konusunda uyarıyor. "OK" butonuna basalım.

000008-03-06

06/19

Sistemde ikinci ve son tarama yapılıyor.

000008-03-07

07/19

ThinApp ilk tarama ve son taramayı karşılaştırıyor. Böylece sistemde nelerin değiştiğini tespit ediyor.

000008-03-08

08/19

Karşılaştırma bitince, bizden "entry points" seçmemiz isteniyor.

Bu ekranda seçtiğimiz öğeleri, paketimiz için oluşturulacak kısayollar olarak düşünebiliriz. Genellikle yazılımı kurduktan sonra yazılımın masaüstünde oluşturduğu her kısayol için burada bir karşılık seçeriz. Daha fazla bilgi

Benim örneğimde tek bir kısayol için tek bir öğe seçildi. "Next" butonu ile devam edelim.

000008-03-09

09/19

Bu ekran "VMware Horizon Workspace" kullanan kurumsal firmalar için, biz "Next" tuşuna basalım.

000008-03-10

10/19

Yazılımı kimin çalıştırabileceğini bu ekrandan ayarlayabiliyoruz. "Everyone" seçelim ve "Next" butonuna tıklayalım.

000008-03-11

11/19

Paketin fiziksel sistemimizde erişebileceği müdahale düzeyini bu ekrandan ayarlayacağız.

"Restricted write access" sadece masaüstü ve belgelerim klasörlerine müdahaleye izin veren bir mod.

"Full write access to non-system directories", sistem klasörleri dışında paketin her yere veri kaydetmesine/değiştirmesine izin veriyor. Daha fazla bilgi...

Ben ikinci seçenek ile ilerleyeceğim.

000008-03-12

12/19

Portable paket, bir önceki aşamada verdiğimiz yetki limitleri dışında fiziksel sistemimizde değişiklik yapamıyor. Bu durumda, yaptığı değişiklikler sanal olarak kalacak. Bu sanal değişiklikleri hatırlamak için, bir klasör kullanılır. Bu klasörü seçtiğimiz yer bu ekran.

İkinci seçenek genellikle en iyisidir. Bu seçeneği seçip "Next" butonuna tıklıyorum.

000008-03-13

13/19

VMware, kurulumun başarısı ile ilgili bazı verileri toplayıp yazılım geliştirmelerinde kullanmak istiyor. Burada göndereceğiniz veriler tamamen anonim ve size dair bilgi içermiyor.

Eğer göndermek istiyorsak "Yes" istemiyorsak "No" seçeneğini seçelim ve "Next" butonuna tıklayalım.

000008-03-14

14/19

Bu ekranda, paketimize bir isim veriyoruz. Aynı zamanda proje lokasyonu için bir klasör belirliyoruz.

Bu klasörün ekrandaki kadar uzun bir dosya yolu olması yerine C:1 gibi bir adrese kaydedilmesi tercih edilmelidir. Çünkü bazı dosyalar, bu adrese kopyalanırken dizinin çok uzun olması ve 256 karakteri geçmesinden dolayı kopyalama başarısız olabilmektedir.

Uygun isim ve dizini seçtikten sonra "Next" butonuna tıklıyoruz.

000008-03-15

15/19

"Primary data container" ekranı karşımıza geliyor. Bu ekranda, paketimizin taşıyıcısını seçiyoruz.

Paket taşıyıcısını sıkıştırılmış bir zip dosyası olarak düşünebiliriz. "Entry Point" ise, bu zip dosyasının içindeki exe dosyalarına verilen kısayollardır.

Tek bir "entry point" seçtiysek, taşıyıcı ve "entry point" tek bir dosya olarak oluşturulacaktır. Eğer birden fazla "entry point" seçersek, "Use seperate .DAT file" seçeneği seçili gelecektir. Bu varsayılan ayarlar çoğu zaman uygundur. Bizde değiştirmeyelim.

İstersek paketimizden, bir MSI kurulum dosyası oluşturabiliriz yada paketimizi sıkıştırabiliriz. Ben sıkıştırma yapmanızı özellikle tavsiye ederim. Aksi taktirde elde ettiğiniz dosyaların boyutu oldukça büyük olacaktır.

Ayarlarımız tamamsa "Save" butonuna tıklayalım.

000008-03-16

16/19

Proje dosyalarımız, seçtiğimiz klasöre kaydediliyor.

000008-03-17

17/19

Artık paketimizi oluşturmaya hazırız. Arzu edersek bu ekranda gelişmiş konfigürasyonlar yapabiliriz. Biz şimdilik bunu yapmayacağımızdan, "Build" butonuna tıklayalım ve paketimizi oluşturalım.

000008-03-18

18/19

Paket oluşturma işlemi bir süre devam edecek ve tamamlandığında "Build Complete" bilgilendirmesini göreceğiz. Bu aşamadan sonra "Finish" butonuna tıklıyoruz.

000008-03-19

19/19

... ve karşımıza oluşturduğumuz portable program geliyor.

Şimdi sıra paketi test etmekte. Bir başka makinada paketi çalıştıralım ve herşeyin yolunda olduğunu doğrulayalım.

"SyncBackPro v6.5.30" için benim hazırladığım paket, sorunsuz çalıştı. Umarım siz de sorun yaşamazsınız.

VMware ThinApp için ihtiyacınız olan her bilgi ürün sayfasında mevcut.

Cameyo vs ThinApp? Hangisini kullanmalıyım?

ThinApp ve bir alternatif olarak Spoon Studio iki ücretli (ve normal kullanıcı için oldukça pahalı) çözüm. Eğer kurumsal/ticari amacınız yoksa, tek amacınız portable bir yazılım oluşturup USB diskinizde taşımaksa bu iki yazılım size göre değil. Bu yazılımların kapasiteleri de sadece bu iş için fazla kalifiye.

Normal bir kullanıcı ücretsiz sunulan Cameyo yada yine ücretsiz olan Evalaze programlarını kullanabilir.

Cameyo/ThinApp ile oluşturduğum taşınabilir program çalışmıyor!

Hiçbir App-Virtualization yazılımı %100 başarı ile çalışmaz. Yani her programın taşınabilir bir sürümü oluşturulamaz. ThinApp bu konuda %90-95 başarı sunduğunu söylüyor. Eğer başarısızlık yaşarsanız, bunu yazılımın üreticisine bildirip çözüm için yardım talep edebilirsiniz.

Örneğin ben ThinApp ile oluşturduğum SyncBackPro yazılımının portable versiyonunu sorunsuz kullanabildim. Ancak aynı yazılımı Cameyo ve Spoon Studio ile taşınabilir yaptığımda, başarılı bir sonuç elde edemedim.

Bir başka program için başarılı olan Cameyo başarısız olan ThinApp’da olabilirdi, sonuçta hiçbir programdan %100 başarı oranı beklenmemeli. Fakat burada başarı şansını arttırmak sizin elinizde. Bunun için Cameyo tarafından hazırlanmış bu dokümandaki tavsiyeleri değerlendirebilirsiniz. Yazılımınızın dokümanlarını inceleyip gelişmiş ayarlarını öğrenebilirsiniz.

Üşendim!, Keşke bütün bunları benim yerime yapan biri olsaydı!…

Şanslısınız, böyle birileri var. İşte sizin için programları portable hale getiren yada portable programları size sunan web siteleri;

https://spoon.net/
http://online.cameyo.com/public
http://portableapps.com/
http://www.portablefreeware.com/
http://www.softpedia.com/get/PORTABLE-SOFTWARE/
http://www.pendriveapps.com/

Merak ettim!, Bu konuda daha fazla şey öğrenmek istiyorum!…

Cameyo, Evalaze, ThinApp, Spoon Studio gibi yazılımların müthiş bir dokümantasyonu ve forumları mevcut. Bu dokümantasyonu okuyarak ve sorun yaşadığınızda, forumlarından destek alarak müthiş bir bilgi birikimine sahip olabilir, konunun bir uzmanı haline gelebilirsiniz.

One Response

  1. Eskişehir Anahtarcı June 7, 2015

Leave a Reply