VirtualBox nedir? nasıl kullanılır?

Sanallaştırma dendiğinde (ev kullanıcısı için dahi) akla türlü türlü olanaklar geliyor. Mesela uygulama sanallaştırma ile herhangi bir uygulamayı portable hale getirebiliyoruz. Sandboxie ile uygulamayı işletim sisteminden yalıtarak sanal ortamda çalıştırabiliyoruz. Shadow Defender, Toolwiz Time Freeze ile fiziki sistemi sanal bir perde ile örtebiliyoruz.

Benim en çok ilgimi çeken teknoloji ise sistem/donanım emülatörleri. Yani VirtualBox, Vmware Workstation gibi sanal makina yazılımları. Bu yazılımlar herhangi bir işletim sistemini, bir başka işletim sistemi üzerinde sanal olarak çalıştırabiliyor, yani bilgisayar içinde bilgisayar kullanmanıza izin veriyor.

Problem şu ki, yazılımlar küçük bir kullanıcı grubundan öteye tanınmıyor, kullanılmıyor. Herkese lazım mı, değil. Ama bazen lazım olduğunda da kullanamamak kötü. Blogda VirtualBox kullanmayı bilmediğini söyleyen bir yorum görünce not almıştım. O yüzden VirtualBox’un pratik tarafını AdanZ’ye hızlıca anlatmak istedim. Bunu 10 dakikada yapabileceğim konusunda iddalıyım. Eğer konuyu merak ediyorsanız, buyrun başlayalım…

VirtualBox nedir? ne yapar? ne işe yarar?

VirtualBox, işlemci, HDD, ekran kartı gibi fiziki cihazları yazılımsal olarak taklit ederek, işletim sistemlerini bir başka işletim sistemi üzerinde sanal olarak kullanabilmenize imkan sağlayan bir sanallaştırma yazılımıdır. Yazılım sayesinde Windows üzerinde Linux/MacOS deneyebilir, yazılımları bilgisayarınıza kurmadan önce sanal makinede test edebilirsiniz.

Sanal olarak çalışan işletim sistemi’ne misafir işletim sistemi (guest) denir. Kendi işletim sisteminiz ise evsahibi (host) işletim sistemidir. Misafir sistemde yaptığınız işlemler tamamen ayrı bir bilgisayarda yapıyormuşçasına evsahibinde hiçbir değişiklik yaratmaz. O yüzden malware analizi gibi tehlikeli işlerde dahi sanal makineler kullanılmaktadır.

VirtualBox nasıl kullanılır?

Sanallaştırma çok geniş bir konu ve bazen konuyla ilgili makaleleri okurken “Alis Harikalar Diyarında” gibi hissediyorum. Fakat konunun pratiği o kadar kolay ki, insan şaşırıyor. Zaten herşey sizin için hazır, 1-2 tuşla sanal makina oluşturmak mümkün. O yüzden öğrenmek için 10 dakika yetiyor.

Yazılımı şu şekilde kullanabiliyoruz;

000081-02-01-virtualbox

Yazılımı virtualbox.org adresinden indirip herhangi bir yazılımmış gibi kolayca sisteme kuruyoruz. Ardından çalıştırıyoruz.

İlk sanal makinayı oluşturmak üzere "Yeni" simgesine tıklıyoruz.

000081-02-02-virtualbox-sanal-makine-olustur

Sanal makinaya tanımlayıcı bir isim veriyoruz. İşletim sistemi türünü ve sürümünü açılır kutulardan seçiyoruz.

Örnekte Windows 8.1 64 bit sürümü kullanacağımızdan, uygun tercihler fotoğraftaki gibi oluyor.

000081-02-03-virtualbox-bellek-boyutu

Bellek boyutu seçtiğimiz işletim sistemi için en uygun değer seçili olarak karşımıza çıkıyor. İstersek değiştiriyoruz ama normalde gerek yok. İleri butonuna tıklayarak ilerliyoruz.

000081-02-04-virtualbox-sabit-disk-olusturma

Oluştur butonuna tıklıyoruz.

000081-02-05

Sanal sabit disk dosyası türü olarak "VDI" seçili geliyor. Değiştirmemize gerek yok. İleri butonuna tıklıyoruz.

000081-02-06

İleri butonuna tıklıyoruz.

000081-02-07

Oluştur butonuna tıklıyoruz.

000081-02-08-virtualbox-sanal-pc

Sanal makinamız oluşturuldu. Şu anda elimizde işletim sistemi yüklenmemiş, yepyeni bir bilgisayar'ın sanal taklidi var. Kullanabilmemiz için önce işletim sistemi yüklememiz gerekiyor. O yüzden eğer varsa seçtiğimiz işletim sisteminin kurulum DVD'sini fiziksel CD/DVD sürümüze takıyoruz. Ardından "Başlat" simgesine tıklıyoruz.

000081-02-09

Eğer CD/DVD sahibi değilsek ve fiziksel DVD boşsa, ilk çalışmada karşımıza bu uyarı geliyor. İşletim sistemi kurabilmek için illa bir kaynağa ihtiyacımız var. Bu kaynak olarak ISO dosyaları da kullanılabilir.

(Elinizde işletim sistemi DVD'si yada ISO dosyası yoksa buradan indirebilirsiniz; Orjinal Windows DVD'si nasıl indirilir?)

Ben fiziksel CD/DVD sahibi değilmişim ama ISO dosyasına sahipmişim gibi ilerliyorum. Boş yazan yerin yanındaki dosya seçme simgesine tıklıyorum.

000081-02-10

Uygun işletim sistemini içeren kurulum diskini seçiyorum.

000081-02-11

... ve başlat butonuna tıklıyorum.

000081-02-12

İşletim sistemi başlatılıyor.

000081-02-13

Sistemin kendi HDD'sinde bir boot bölümü olmadığından, Windows diski yükleniyor ve Windows kurulumu başlıyor.

Burada yapacağınız şey kurulumu normal bir fiziksel bilgisayara Windows kuruyormuş gibi devam ettirmek. Ayrı bir konu olduğundan anlatmıyorum, konuya yabancıysanız buradan yardım alabilirsiniz; Windows nasıl kurulur?

000081-02-14

Kurulum bittikten sonra, sanal işletim sistemi açılıyor. Gördüğünüz gibi işletim sistemi içinde bir başka işletim sistemi var ve ikisini ayıran şey aradaki pencere.

(Burada ben Windows 8.1 üzerine Windows 8.1 sanal sistemi kurdum ama sizi şaşırtmasın. Linux, MacOS dahil her türlü işletim sistemini kurabilirdim.)

VirtualBox penceresi içinde sanki normal bir bilgisayar kullanıyormuşçasına herşeyi yapabilirsiniz. Bu pencerenin içinde yaptıklarınızın hiçbirinin gerçek işletim sistemi ile alakası olmayacaktır. Hatta öyle ki sanal makina yazılımları virüs testleri için kullanılmaktadır.

000081-02-15

İşiniz bittiğinde, sanal makinayı Windows'u normal şekilde kapatarak kapatabilirsiniz.

000081-02-16

Tekrar çalıştırmak isterseniz, "Oracle VM VirtualBox Yöneticisi" ni açıp Başlat simgesine tıklayabilirsiniz.

VirtualBox’a misafir eklentileri nasıl yüklenir?

Sanal makinanızı oluşturduktan sonra hemen kullanmaya başlayabilirsiniz. Ama sanal sisteme Vbox misafir eklentilerini yüklerseniz, hem daha hızlı tepki verecek hem de paylaşılan klasörler ile dosya aktarımı yapmanız mümkün olacaktır.

000081-03-01-virtualbox-misafir-eklentileri-cd-kalibi-ekleme

VirtualBox misafir eklentilerini yüklemek için sanal makinamızı çalıştıralım ve Aygıtlar menüsünden "Misafir Eklentileri CD kalıbını ekle..." öğesine tıklayalım.

000081-03-02

Eklentiler sanal makinadaki CD/DVD sürücüye disk olarak takılacaktır.

000081-03-03

CD'yi açalım ve içindeki "VBoxWindowsAdditions" uygulamasını çalıştıralım.

000081-03-04

UAC uyarısı görünecektir. Evet butonuna tıklayalım. Aslında yapacağımız işlem normal bir program kurulumudur. O nedenle isterseniz devamını takip etmeden siz yapabilirsiniz.

Ben anlatmaya devam edeceğim

000081-03-05

"Next >" butonuna tıklayalım.

000081-03-06

"Next >" butonuna tıklayalım.

000081-03-07

"Install" butonuna tıklayalım.

000081-03-08

Kurulum başlayacaktır. Windows güvenliği uyarısı aldığımızda "Yükle" butonuna tıklayacağız...

000081-03-09

...ve kurulum tamamlandığında Finish butonuna tıklayarak sanal makinayı baştan başlatacağız. İşlem tamamlanmış olacaktır.

000081-03-10

VirtualBox eklentileri bundan sonra arka planda otomatik çalışacaktır.

VirtualBox ile fiziksel sisteminiz arasında dosya alışverişi/aktarımı nasıl yapılır?

Her ne kadar VirtualBox sanal makinaları ayrı bir fiziksel bilgisayar gibi davransa da, bazen gerçek bilgisayarımız ile iletişim kurmasını isteriz. Mesela zaten indirmiş olduğumuz bir programı sanal makinaya taşıyıp kurabilmek gerekli olur.

VirtualBox’ta bu iş için kullanılan yöntem paylaşılan klasörler. Sanal makina ayarlarından, sistemimizde olan istediğiniz bir klasörü sanal sisteme iliştiriyorsunuz. Verdiğiniz yetkiler doğrultusunda sanal makina üzerinden bu klasöre dosya aktarabiliyor yada klasördeki dosyaları alabiliyorsunuz.

000081-03-11-virtualbox-kopyala-yapistir

Eklentileri yükledikten sonra belkide yapılacak ilk şey, panoyu paylaşmak için gerekli ayarı açmaktır.

000081-04-01-virtualbox-paylasilan-klasorler

Sanal makinaya paylaşılan klasör eklemek için "Aygıtlar->Paylaşılan Klasör Ayarları..." menüsünü takip ediyoruz.

000081-04-02

Açılan penceredeki + simgesine tıklıyoruz.

000081-04-03

Karşımıza gelen "Paylaşım Ekle" penceresinden klasör seçme öğesine tıklıyoruz.

000081-04-04

Karşımıza fiziksel sistemimizdeki klasörlerimiz geliyor. Buradan paylaşmak istediğimiz klasörü seçiyoruz. İsterseniz C sürücüsünü (yada varsa bir başka HDD sürücüsünü) seçip sistemi komple konuşturabilirsiniz.

000081-04-05

Tamam butonuna tıklıyoruz. Burada seçebileceğiniz 3 öğe var. Kısaca açıklayayım;

Salt-okunur: İliştirdiğiniz klasörün içindekiler sanal sistemden görülebilir, ulaşılabilir, kullanılabilir. Ama klasördeki veriler değiştirilemez, klasöre dosya kopyalanamaz. Sadece fiziksel sistemden sanala tek taraflı bir iletişim şeklidir. Öğeyi seçmezseniz varsayılanda 2 taraflı iletişim kurulacaktır.
Otomatik-bağla: Eklediğiniz klasör, sistemi restart ettikten yada oturumu kapatıp açtıktan sonra "Bilgisayarım" penceresine "E sürücüsü" gibi bir isimle eklenir. (örnek son slaytta)
Kalıcı Yap: Eklediğiniz klasör sanal makinayı kapatıp açtıktan sonra da aktif edilir. Böylece sisteminize hep takılı halde duracaktır. Aksi taktirde sanal makinayı kapatıp açtığınızda, işlemi tekrarlamanız gerekecektir.

000081-04-06

Tamam butonuna tıklayalım. Dosya iliştirildi.

000081-04-07

Artık sanal makinadaki ağ bağlantılarından eklediğimiz klasöre erişebiliriz. Bu klasörün içindeki istediğimiz dosyayı kopyalayabilir, yada sanal makinadan bu klasöre dosya taşıyabiliriz. Klasör fiziksel sistem ile sanal sistem arasındaki bir kapı durumundadır.

000081-04-08

Klasöre isterseniz \VBOXSVRKlasör Adı şeklinde explorer çubuğundan ulaşmanız da mümkündür.

000081-04-09

Eğer Otomatik-bağla özelliğini seçtiyseniz, ilk restart ardından sistemde bu şekilde görüntülecektir.

Sanal makinalarınızı yedekleyin; VirtualBox anlık görüntü al/snapshot özelliği

Herhalde bilmeniz gereken, olmazsa olmaz son şey sanal makinanın yedeklenmesidir. Bu işlemi bilgisayarımız için yaptığımız disk yedekleme işlemine benzetebiliriz. Mesela sanal makinaya Windows kurarsınız. Sanal makinayı hemen yedeklersiniz. Windows’u güncellersiniz. Tekrar bir yedek alırsınız. Böylece sonradan isterseniz güncellemenin olduğu ana, isterseniz Windows’un ilk kurulduğu ana geri dönebilirsiniz. Sanal makinada yaptığınız değişiklikler ile sanal işletim sistemini bozmaktan korkmazsınız.

VirtualBox’ta bu işleme “anlık görüntü alma” deniyor. Yedek oluşturma işlemi 3-5 saniyede tamamlanıyor.

000081-04-10

Sonradan klasör ile işiniz bittiğinde, isterseniz klasörün bağlantısını (-) simgesine tıklayarak koparabilirsiniz. Bu ekrandan iliştirdiğiniz klasörün özelliklerini değiştirmekte mümkündür.

000081-05-01-virtualbox-anlik-goruntu-alma

Makine çalışırken anlık görüntü alabilmek için "Makine->Anlık görüntü al..." menüsünü takip ediyoruz.

000081-05-02

Görüntüye bir isim verip gerekiyorsa notları ekliyoruz ve "TAMAM" butonuna tıklıyoruz.

000081-05-03

Çok kısa bir sürede sanal makina görüntüsü alınıyor. İşlem tamamlandığında gri perde ortadan kalkıyor.

000081-05-04

Artık sanal makinayı kullanmaya devam edebilir, gerektikçe yeni anlık görüntüler de alabilirsiniz. Görüntülere ulaşmak ve geri dönmek için sanal makinayı kapatıyoruz...

000081-05-05-virtualbox-anlik-goruntuler

VirtualBox yöneticisinden "Anlık Görüntüler" bölümüne geçiyoruz.

Bu ekranda, anlık görüntüye geri dönebilir (2), aldığımız yedeği silebilir (3), yada yedek açıklamalarını, yedek adını okuyup değiştirebiliriz (4).

Eğer "Şu Anki Durum" linkine tıklarsanız, 2/3/4 butonları pasif hale gelir ve 1 butonu görünür olur. Butona tıklayarak bulunduğunuz anı makine kapalıyken de kaydedebilirsiniz.

000081-05-06

Mesela bir örnek yapalım ve herhangi bir yedeği seçip "Anlık görüntüyü geri yükle" simgesine tıklayalım.

VirtualBox işleme başlamadan önce şu anki durumu kaydetmek isteyip istemediğimizi sorar ve verdiğiniz cevaba göre ya mevcut durumu kaydederek yada kaydetmeyerek eski anlık noktaya geri döner.

Eğer mevcut durumu kaydetmezseniz, en son aldığınız anlık görüntüden sonrasını kaybedersiniz. Bu ekranı görmüyorsanız, makina kapalıyken anlık görüntü almışsınız demektir. Yani son durumun zaten bir görüntüsü vardır.

Biz anlık görüntü alarak ilerleyelim.

000081-05-07

Mevcut durumu kaydetmek için yeni bir isim verelim ve TAMAM butonuna tıklayalım.

VirtualBox hakkında diğer şeyler…

VirtualBox bu kadar değil ama, bu 10 dakikalık rehber normal bir kullanıcının %99 ihtiyacını görecektir. Daha özel konuları (VirtualBox’ta Windows 7 aero efektini açmak / Portable Virtualbox gibi) ayrıca yazmaya devam edeceğim. İsterseniz benim pek beğenmediğim VirtualBox yardım belgelerine göz atabilirsiniz. Sorun oldukça mahremiyet dostu arama motorlarında arama yapabilirsiniz. VirtualBox gerçekten bilgisayar kullanıcılarına farklı kapılar açar, keşfetmenizi öneririm.

6 Comments

  1. Batıkan Doğan January 26, 2015
  2. samet December 10, 2015
    • admin December 10, 2015
  3. Olgun January 25, 2017
    • admin March 16, 2017
  4. murat March 11, 2017

Leave a Reply